Podczas wykonywania usług rozliczania czasu pracy kierowcy, często pojawiają się wątpliwości przewoźników dotyczące tego jak wykonać odpoczynek tygodniowy kierowcy. Problematyczne jest zwykle właściwe rozplanowanie regularnych odpoczynków tygodniowych. Zdarza się, że przedsiębiorstwa w obawie przed karą nakazują kierowcy wykonanie odpoczynku 45 h, który nie jest w danym momencie wymagany. Właściwe wykonanie i zaplanowanie odpoczynku regularnego jest szczególnie istotne w momencie, kiedy coraz więcej krajów wprowadza ograniczenia w tym zakresie. Poniżej przedstawiamy najważniejsze kwestie związane z planowaniem „pauz” tygodniowych.

Analiza odpoczynku tygodniowego wymaga zaznajomienia się z kilkoma ważnymi definicjami. Pierwszą, którą wprowadza rozporządzenie 561/2006/WE jest tydzień. Jest to w myśl przepisów okres sztywny, a więc jego bieg nie ma nic wspólnego z wykonaniem odpoczynku tygodniowego. Zgodnie z w/w rozporządzeniem tydzień oznacza okres od godz. 00.00 w poniedziałek do godz. 24.00 w niedzielę. Ma to kilka konsekwencji związanych z planowaniem czasu pracy kierowcy gdyż:

  • W czasie sztywnego tygodnia kierowca może pracować maksymalnie 60 godzin lub prowadzić pojazd 56 godzin. Do pierwszego limitu zalicza się inna praca natomiast, do drugiego sam czas prowadzenia pojazdu oznaczany na tachografie symbolem kierownicy.
  • W okresie dwóch sąsiadujących ze sobą tygodni kierowca może prowadzić pojazd maksymalnie 90 godzin. Oznacza to, że jeżeli w tygodniu pierwszym pracował 50 godzin, to w kolejnym zaczynającym się w poniedziałek o godzinie 00:00 wolno mu prowadzić pojazd jedynie 40 godzin. Na maksymalny okres prowadzenie nie ma wpływu odpoczynek tygodniowy.
  • Przepisy wyznaczają minimalny limit odpoczynku tygodniowego. Wyróżniamy dwa rodzaje tego typu odpoczynków: odpoczynek regularny trwający nieprzerwanie 45 godz. oraz odpoczynek tygodniowy skrócony trwający nieprzerwanie, co najmniej 24 godziny. W każdych dwóch sąsiadujących ze sobą sztywnych tygodniach (od godz. 00.00 w poniedziałek do godz. 24.00 w niedzielę) kierowca musi mieć, co najmniej jeden odpoczynek pełny (45 godzin) i co najmniej jeden skrócony (24 godziny).
  • Pomiędzy odpoczynkami tygodniowymi można pracować jedynie 6 okresów 24 godzinnych, po czym należy rozpocząć kolejny odpoczynek tygodniowy.
  • Tygodniowy okres odpoczynku, który przypada na dwa tygodnie można zaliczyć do dowolnego z nich, ale nie obu. Oznacza to, że jeżeli rozpoczniemy odpoczynek tygodniowy przed godziną 24:00 w niedzielę to możemy go zaliczyć jeszcze do tego tygodnia w jakim się rozpoczął.

O ile planowanie odpoczynków w systemie tygodniowym i dwutygodniowym nie stwarza znaczących problemów, warto przyjrzeć się organizacji pracy w systemie 3 na 1. Znając podstawowe zasady określone w rozporządzeniu 561/2006/WE przyjrzyjmy się przykładowej sytuacji

Odpoczynek w wariancie pracy 3 na 1

Jak widzimy kierowca był 3 tygodnie w podróży służbowej i w tym czasie nie wykonywał odpoczynku 45 godzinnego . Pierwszy tydzień rozpoczął od odpoczynku, regularnego. Poniżej znajduje się szczegółowa informacja, w jaki sposób przebiegała jego praca:

  • kierowca pracę zaczął wykonywać w środę, po zakończeniu w danym tygodniu odpoczynku regularnego. Miał do dyspozycji 6 okresów 24 godzinnych w tygodniu I po których musiał rozpocząć odpoczynek tygodniowy. Po 4 okresach 24 godzinnych odebrał odpoczynek skrócony w sobotę.
  • ponownie rozpoczął pracę w tygodniu II mając kolejne 6 okresów prowadzenia, które wykorzystał i wykonał odpoczynek 24 godzinny, który zaczął odbierać w sobotę po południu. Tym samym w pierwszym tygodniu wykonał co najmniej jeden odpoczynek regularny i co najmniej jeden skrócony.
  • w III tygodniu kierowca miał do wykorzystania kolejne 6 okresów prowadzenie. Należy pamiętać w tym przypadku o maksymalnym czasie prowadzenia pojazdu w tygodniu oraz w okresie dwu tygodniowym, które wynoszą kolejno maksymalnie 56 i 90 godzin. Podczas pracy Kierowca wykorzystał 5 okresów 24 godzinnym, po czym rozpoczął odpoczynek regularny piątek. Tym samym w tygodniu II wykonał, co najmniej jeden odpoczynek skrócony i co najmniej jeden odpoczynek regularny. Pracował więc trzy tygodnie wykonując odpoczynek 45 godzinny po powrocie do bazy.

Przedstawiony przykład nie wyczerpuje maksymalnego wariantu, w jakim można zastosować wskazany plan pracy kierowcy. Kierowca mógł rozpocząć pracę szybciej niż w środę i zakończyć później niż w piątek.  W I tygodniu mógł wykorzystać jeszcze 2 okresy 24 godzinne, natomiast w tygodniu III miał do dyspozycji jeszcze jeden taki okres. Jeżeli nie przekroczyłby normy pracy dwutygodniowej, i wykonał odpoczynki we właściwy sposób mógłby uzyskać jeszcze dodatkowy czas na realizację przewozów. Po zakończeniu pracy należy pamiętać, aby kierowca miał czas na odebranie odpoczynków skróconych, a także,  co najmniej dwóch okresów 45 godzinny, z czego pierwszy zaliczymy do tygodnia III, a kolejny już do tygodnia IV (w przypadku, gdy ponownie będziemy realizować wskazany wariant).  Zakładając, że tak jak w naszym przykładzie kierowca zakończył pracę w piątek o godzinie 12:00, to ponownie w analogiczną trasę będzie mógł wyjechać najwcześniej we wtorek o godzinie 14:00 (pierwsze 45 godzin zaliczane do tygodnia III zakończy się w niedziele o godzinie 13:00, drugie natomiast, zaliczane do tygodnia IV we wtorek o godz. 14:00).  Musimy także zrekompensować brakujący odpoczynek jednorazowo przed końcem trzeciego tygodnia następującego po danym tygodniu, gdzie nastąpiło skrócenie. W tej sytuacji kierowca skrócił odpoczynek o 10:57, więc jeżeli będziemy chcieli dokonać rekompensaty powinien wyruszyć dopiero w środę o godzinie 00:57.  Pamiętajmy również, że ostatni okres odpoczynku dziennego w danym tygodniu może zostać przedłużony do rozmiarów regularnego lub skróconego tygodniowego