Stan na 26-11-2021 r.

Spis treści

  1. Obowiązku wpisu momentu przekroczenia granicy przez kierowców
  2. Zasadach zawieszenia kabotaży na cztery dni
  3. Zasadach powrotu pojazdu raz na osiem tygodni
  4. Nowym systemie zgłaszania kierowców
  5. Kiedy kierowca podlega pod zagraniczne płace
  6. Prawdopodobnych zasadach rozliczania wynagrodzeń kierowców od lutego 2022 r.

    Pakiet mobilności w praktyce (PMP)

    W związku z szerokimi zmianami w zakresie dostępu do rynku oraz przepisami odnoszącymi się do delegowania kierowców serdecznie zapraszamy na nasz cykl postów i podcastów z serii Pakiet mobilności w praktyce (PMP). W ramach cyklu postaramy się omówić wszystkie najważniejsze zmiany, jakie czekają branżę transportową.

    Obowiązek wpisu momentu przekroczenia granicy przez kierowców

    Zgodnie z przepisami, które będą obowiązywały od 2 lutego 2022 r. kierowca przekraczając dowolną granicę musi zatrzymać się w najbliższym możliwym miejscu i dokonać wpisu kraju zakończenia i rozpoczęcia. O nowym obowiązku należy poinformować kierowców.

    Przykład

    • Kierowca rozpoczyna w Polsce -> wykonuje wpis rozpoczęcia PL
    • Kierowca wjedzie do Niemiec -> zatrzymuje się i wpisuje kraj zakończenia PL, kraj rozpoczęcia DE
    • Kierowca wjedzie z Niemiec do Holandii -> zatrzymuje się i wpisuje kraj zakończenia DE, kraj rozpoczęcia NL
    • Kierowca kończy/zaczyna pracę w Holandii -> wpisuje kraj zakończenia/rozpoczęcia NL
    • Kierowca wjedzie z Holandii do Niemiec -> zatrzymuje się i wpisuje kraj zakończenia NL i rozpoczęcia DE
    • Kierowca wjedzie z Niemiec do Polski -> zatrzymuje się i wpisuje kraj zakończenia DE i rozpoczęcia PL.
    • Kierowca kończy pracę w Polsce -> i wpisuje kraj zakończenia PL

    Zawieszenie kabotaży na cztery dni

    Zgodnie z przepisami pakietu mobilności przewoźnicy (od 21 lutego 2022 r.) nie mogą wykonywać przewozów kabotażowych tym samym pojazdem w tym samym państwie członkowskim przez cztery dni od zakończenia przewozu kabotażowego (wyczerpania limitu przewozów, wyjazdu z ładunkiem lub okresu 7 dni od rozpoczęcia kabotażu).

    Za zakończenie kabotażu uznaje się:

    • wykonanie trzech przewozów kabotażowych,
    • upłynięcie 7 dni od momentu wjazdu z przewozem międzynarodowym,
    • wyjazdu z kraju z ładunkiem w przewozie międzynarodowym po wykonaniu przewozów kabotażowych (niezależnie od ich liczby).

    W takiej sytuacji w danym kraju nie można wykonać ponownie przewozów kabotażowych w okresie czterech dni. Za dzień należy rozumieć okres kalendarzowy (od godziny 00:00 do godziny 24:00) – nie należy mylić z dobą zegarową.

    Z powodu, że przepisy zostają wprowadzone do rozporządzenia 1072/2009 okres zamrożenia należy liczyć jak w przypadku dotychczasowych okresów kabotażowych od godz. 00:00 do 24:00. Czyli kończąc kabotaż w czwartek o godz. 16:00, cztery dni zamrożenia upłyną w poniedziałek o godzinie 24:00. Okres zamrożenia dotyczy pojazdu, a nie kierowcy. Kierowca będzie mógł więc wykonać kabotaż innym pojazdem.




    Wyjazd i powrót z ładunkiem w ruchu międzynarodowym nie odnawia limitu kabotażu

    Najważniejszą zmianą jest, że przewóz międzynarodowy i powrót nie „resetuje kabotażu” jak dotychczas. Upłynięcie czterech dni zamrożenia również nie „resetuje kabotażu”. Nadal trzeba wyjechać z ładunkiem do innego kraju i wrócić z ładunkiem z innego kraju, jak dotychczas.

    Przepisy również wskazują, że na przewoźniku spoczywa ciężar dowodu za wykonywanie przewozów kabotażowych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem. Przewoźnik musi posiadać i przedstawić dla służb kontrolnych, dokumenty dotyczące poprzedniego przewozu międzynarodowego oraz każdego kolejnego przewozu kabotażowego. Przewoźnik musi również przedstawić dokumenty na cztery dni wstecz w momencie wjazdu do danego kraju, w którym będzie wykonywał kabotaż. Dokumenty muszą stwierdzać, że w okresie ostatnich czterech dni nie wykonywał przewozów kabotażowych w danym państwie.

    Dokumenty potwierdzające przebieg trasy

    Przewoźnik musi wykazać na podstawie dokumentów nie tylko informacje w zakresie przewozu międzynarodowego i kabotaży, jak dotychczas lecz również dokumenty za cztery dni wstecz przed wjazdem do danego kraju.

    Pewną nowością i usprawnieniem jest wprowadzenie zapisu w przepisach pakietu mobilności, że podczas kontroli drogowej kierowca może nawiązać kontakt z główną siedzibą przedsiębiorstwa, zarządzającym transportem lub inną osobą lub podmiotem w celu przedstawienia wszelkich dowodów, w tym listów CMR przed zakończeniem kontroli drogowej. Oznacza, to, że jeżeli kierowca zapomni zabrać CMR będzie mógł go przedstawić w wersji elektronicznej podczas kontroli. W aktualnym porządku prawnym takie sytuacje najczęściej kończą się wysokimi karami finansowymi, a służby nie chcą akceptować dokumentów elektronicznych.

    Powrót pojazdów na bazę raz na osiem tygodni

    Przepisy, które będą obowiązywały od 21 lutego 2022 r. wskazują, że przedsiębiorstwo powinno organizować przewozy flotą pojazdów w taki sposób, aby pojazdy, którymi dysponuje przedsiębiorca i które są wykorzystywane w przewozach międzynarodowych, wracały do jednej z baz eksploatacyjnych w tym państwie członkowskim nie później niż w ciągu ośmiu tygodni od jego opuszczenia. Powrót do kraju pojazdu musi być udokumentowany zapisami na tachografie!

    Za tydzień należy rozumieć okres tzw. sztywnego tygodnia kalendarzowego od godziny 00:00 w poniedziałek do 24:00 w niedzielę. Oznacza to, że przynajmniej raz okresie ośmiu takich tygodni, pojazd powinien wrócić do bazy / kraju w którym została zarejestrowana firma. Przepisy nie określają, że powrót ma dotyczyć jakiegokolwiek odpoczynku – może być to wjazd lub wyjazd w tym samym dniu (udokumentowany wpisami w tachografie).

    Jednolity system zgłaszania kierowców delegowanych (IMI)

    Od 1 lutego 2022 r. Polska powinna udostępnić dla przewoźników drogowych platformę IMI, na której przedsiębiorstwo będzie zgłaszało kierowców delegowanych. Oznacza to, że firmy nie będą musiały dokonywać już indywidualnych zgłoszeń do poszczególnych krajów, jak dotychczas. Obsługa platformy i zgłoszeń będzie odbywała się za pośrednictwem Profilu Zaufanego lub/i podpisu kwalifikowanego. Platforma będzie również służyła do przesłania dokumentów dotyczących kontroli przestrzegania przepisów o delegowaniu. Zagraniczne służby, za jej pośrednictwem będą prowadziły e-kontrole dokumentów potwierdzających rozliczenie i wypłatę płac zagranicznych dla kierowców. Przedstawiciel zagraniczny, tym samym nie będzie wymagany (komunikacja ma odbywać się w języku angielskim).

    Przewoźnik będzie miał obowiązek wyposażyć kierowców w wydruk z systemu IMI, potwierdzający zgłoszenie.

    Wynagrodzenia kierowców delegowanych

    Delegowanie będzie dotyczyć kabotażu oraz przewozów cross-trade (tzw. przerzuty np. Niemcy-Holandia). W przypadku wykonywania przewozów określonych powyżej, kierowcy będzie należała się płaca minimalna obowiązująca w danym kraju. Jednocześnie należy podkreślić, że delegacje (diety i ryczałty) nie będą mogły być zaliczane do płacy minimalnej zgodnie z przepisami Dyrektywy UE 2018/957.

    Wyłączony z delegowania będzie tranzyt oraz przewozy bilateralne (przewozy z Polski – eksporty lub do Polski – importy).

    Z przepisów dotyczących płacy minimalnej będą zwolnione przewozy bilateralne, w ramach których dopuszcza się dwie dodatkowe operacje (załadunek/rozładunek), pod warunkiem że nie dotyczą one jednego kraju (kabotaż). Przykładowo ładunek dostarczamy z Polski do Francji (bez dodatkowych rozładunków / załadunków), następnie we Francji przyjmujemy ładunek powrotny do Polski. W trakcie powrotu do Polski możemy dwukrotnie doładować / rozładować pojazd. Czynności te nie mogą jednak obejmować całego ładunku i odbywać się w innych krajach niż Francja.

    Wykonanie kabotażu lub przerzutu (cross-trade) w trakcie przewozu dwustronnego będzie powodowało, że odcinek tego przewozu będzie podlegał pod wynagrodzenie zagraniczne.

    Aktualnie przyjmuje się koncepcję (na dzień 26-11-2021), że kierowcy w ruchu międzynarodowym będą traktowani jako osoby delegowane. Rozliczenie wynagrodzenia będzie więc zbliżone do tego jakie dziś obowiązuje w polskich firmach świadczących usługi w innych krajach (np. budownictwo).

    Zgodnie z informacjami przedstawionymi w dokumentach rządowych wskazano, że sytuacja kierowców  w transporcie międzynarodowym zostanie zrównana z innymi polskimi pracownikami  wykonującymi  swoją pracę poza granicami kraju, poprzez dodanie  do  ustawy  o  czasie  pracy kierowców art. 21 c.

    Przyjęcie proponowanego, dość sztywnego uregulowania może spowodować, że każdy kierowca wykonujący przewozy międzynarodowe będzie rozliczany jak osoba delegowana do pracy za granicę. Do czasu przyjęcia ostatecznej wersji ustawy przez Sejm, wszelkie założenia i przypuszczenia należy traktować z dużą  ostrożnością. Nie można na ten moment założyć ze 100% pewnością, czy i w jakiej formie diety, w przypadku niektórych rodzajów przewozów (np. bilateralnych) będą mogły być dalej wypłacane.  

    Uznanie kierowców za osoby delegowane będzie oznaczało, że wysokość składek ZUS wzrośnie blisko dwukrotnie w stosunku do stanu dzisiejszego (jeżeli kierowca zarabia podstawę 3000,00 – 3500,0 zł brutto), zakładając że w danym miesiącu wynagrodzenie wyniesie 5922 zł brutto lub więcej.

    Delegowanie i zasady rozliczania wynagrodzenia

    W przypadku uznania kierowców w ruchu międzynarodowym za osoby delegowane zmieni się system rozliczania wynagrodzeń. Wolna od składek ZUS będzie kwota wynagrodzenia powyżej przeciętnego wynagrodzenia (5922 zł brutto w 2022 r.). Zwolnienie dotyczy jedynie składek ZUS – składka zdrowotna i PIT będą płacone na standardowych zasadach. Jednocześnie w koszty uzyskania przychodu kierowcy będzie można zaliczyć 30% należnych mu diet (będzie płacił mniejszy podatek PIT).

    1. Kierowca zarobi mniej niż 5922 zł brutto (podstawa + płace zagraniczne)

    Składki obliczane są od kwoty faktycznego wynagrodzenia na dotychczasowych zasadach.

    1. Kierowca zarobi więcej niż 5922 zł brutto (podstawa + płace zagraniczne)

    Od kwoty odejmuje się należne diety (bez ryczałtu za nocleg). Jeżeli otrzymana kwota jest mniejsza niż 5922 zł brutto to ZUS płacony jest od kwoty 5922 zł brutto. Dodatkowo od podstawy opodatkowania odlicza się 30% należnych diet.

    W przypadku uznania kierowców w ruchu międzynarodowym za pracowników delegowanych wypłata diet i ryczałtów noclegowych będzie  niemożliwa – będą one traktowane jako przychód.

    Prognozowany wzrost obciążeń ZUS i PIT wyniesie około 100% – dziś składki większość firm płaci od kwoty 3000 – 3500 zł brutto. Po zmianach maksymalny wymiar składki będzie obliczany od kwoty 5922 zł brutto (blisko dwukrotność dzisiejszej podstawy). Całe wypłacone wynagrodzenie będzie stanowiło koszt dla przedsiębiorstwa (pomimo limitu składek).

    Przykład obliczenia płacy pracownika delegowanego

    Założenia:

    • Kierowca otrzyma 3500 zł brutto (płaca zasadnicza + dyżur + nadgodziny + pora nocna)
    • Kierowca dodatkowo pracował 90 godzin w Niemczech, za co należy mu się wynagrodzenie 4000 zł brutto.
    • Kierowca przebywał w Niemczech 20 dni (na potrzeby rozliczenia przyjmuje się diety maksymalne)
    • 49 EUR x 20 dni x kurs walutowy (np. 4,65) = 4 557 zł

    Obliczenia

    1. Należne wynagrodzenie 3500 zł brutto (płaca PL) + 4000 zł brutto (płaca DE) = 7500 zł brutto
    2. Podstawa składek 7500 zł brutto – 4557 zł (diety) = 2 943 zł
    1. Ponieważ kwota wyliczona w pkt. 2 jest mniejsza niż wynagrodzenie przeciętne podstawą składek będzie kwota 5922 zł –> od tej kwoty należy obliczyć składkę emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową.
    2. Podstawę podatku stanowi kwota przychodu 7500 zł brutto – składki pracownika ZUS – 30% diet (4557 * 30%)